Bir web sitesi açıldığında, bir e-posta gönderildiğinde veya bir uygulama çalıştırıldığında arka planda sunucular, depolama ve ağ cihazları çalışır. Veri merkezleri bu ekipmanlara kesintisiz güç sağlar, ortaya çıkan ısıyı yönetir ve hizmetleri erişilebilir tutar. Tüketilen elektriğin nasıl üretildiği, jeneratörlerde kullanılan yakıt ve donanımın üretiminden geri dönüşümüne kadar geçen süreç, veri merkezinin karbon ayak izini etkiler.
İsim Kayıt olarak Kocaeli Körfez’deki veri merkezimizde sunucu kapasitesini iş yüküne göre yönetiyor, soğutma ve güç altyapısını verimli işletmeye odaklanıyor ve kullanılabilir donanım parçalarını yeniden değerlendiriyoruz. Bu yazıda veri merkezlerinin karbon ayak izinin nasıl hesaplandığını, Kocaeli’de hangi çalışmaları yürüttüğümüzü ve müşterilerimizin sürdürülebilirlik göstergelerini nasıl okuyabileceğini anlatıyoruz.
Bir veri merkezinin karbon ayak izi nedir?
Veri merkezinin karbon ayak izi, belirli bir dönemde ve tanımlı bir kapsamda tesisin faaliyetleri ile değer zincirinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının toplamıdır. Genellikle kilogram veya ton karbondioksit eşdeğeri (kgCO₂e veya tCO₂e) cinsinden ifade edilir. Elektrik tüketimi, jeneratör yakıtı, soğutucu akışkan kaçakları ve donanım üretimi bu hesabın farklı kalemleridir.
Veri merkezleri neden elektrik tüketir?
Bir web sitesi ile yoğun hesaplama yapan bir yapay zekâ uygulaması farklı işlem kapasitesi gerektirir. Bir veri merkezinin toplam tüketimini, bu iş yüklerini çalıştıran ekipmanların yanı sıra soğutma ve güç altyapısı da belirler.
| Altyapı | Elektrik nerede kullanılır? |
|---|---|
| Sunucu ve depolama | İşlemciler, bellek, diskler ve cihaz içi fanlar |
| Ağ altyapısı | Switch’ler, yönlendiriciler ve optik bağlantı ekipmanları |
| Soğutma | Klima sistemleri, fanlar ve tesis tasarımına göre pompalar |
| Güç altyapısı | UPS dönüşüm kayıpları ve elektrik dağıtımı |
| Tesis işletimi | Aydınlatma, güvenlik ve izleme sistemleri |
Uluslararası Enerji Ajansı’nın Energy and AI raporuna göre veri merkezleri 2024’te yaklaşık 415 TWh elektrik tüketti. Bu miktar, küresel elektrik tüketiminin yaklaşık %1,5’ine karşılık geliyor. Ajansın baz senaryosu, tüketimin 2030’da yaklaşık 945 TWh seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor. Bu elektrik tüketiminden kaynaklanan emisyonlar, her bölgede elektriğin hangi kaynaklardan üretildiğine bağlı olarak değişir. IEA – Energy and AI raporu
Veri merkezi emisyonları hangi kaynaklardan oluşur?
GHG Protocol yaklaşımında emisyonlar, şirketin faaliyetleri ve değer zinciri içindeki konumlarına göre üç kapsamda ele alınır.
| Kapsam | Veri merkezi örneği |
|---|---|
| Kapsam 1 Doğrudan emisyonlar | Tesisin işlettiği jeneratörlerde kullanılan yakıt ve tesisin kontrolündeki sistemlerden kaynaklanan soğutucu akışkan kaçakları. |
| Kapsam 2 Satın alınan enerjiden kaynaklanan emisyonlar | Sunucular, soğutma ve tesis altyapısı için satın alınan elektriğin üretiminden kaynaklanan emisyonlar. |
| Kapsam 3 Değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlar | Satın alınan sunucu ve ağ cihazlarının üretimi, nakliye ve atık işleme gibi faaliyetlerden kaynaklanan emisyonlar. |
Bir emisyon raporunu okurken raporlama dönemine, kapsanan tesislere ve hesaba dahil edilen kaynaklara bakın. İki veri merkezini karşılaştırırken dönem ve kapsamın eşleşmesi önemlidir. Örneğin, bir tesisin satın aldığı elektriğe ait Kapsam 2 değeri ile donanım üretimini de içeren bir toplam farklı faaliyetleri kapsar. GHG Protocol – Scope 2 Guidance
Elektrik tüketiminden kaynaklanan karbon emisyonu nasıl hesaplanır?
Bir tesisin satın aldığı elektrikten kaynaklanan emisyonu hesaplamak için ilgili dönemin elektrik tüketimi, kullanılan yönteme uygun emisyon faktörüyle çarpılır.
Elektrik kaynaklı emisyon (kgCO₂e) = Elektrik tüketimi (kWh) × Emisyon faktörü (kgCO₂e/kWh)
Örneğin, bir tesisin bir ayda 10.000 kWh şebeke elektriği satın aldığını ve temsili emisyon faktörünün 0,40 kgCO₂e/kWh olduğunu varsayalım. Hesaplanan emisyon 4.000 kgCO₂e, yani 4 tCO₂e olur. Türkiye için hesap yaparken ilgili yıla ve tüketim noktasına uygun faktör, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının yayımladığı bilgi formlarından kontrol edilebilir. Türkiye elektrik emisyon faktörleri
Kapsam 2 raporlamasında konum bazlı yöntem, elektriğin tüketildiği şebekenin ortalama emisyon faktörünü kullanır. Piyasa bazlı yöntem ise uygun nitelikteki elektrik tedarik sözleşmelerini ve enerji nitelik belgelerini dikkate alır. Bu nedenle bir yenilenebilir elektrik tedariki beyanında belgenin hangi dönemi ve ne kadar tüketimi kapsadığı önem taşır. GHG Protocol – Kapsam 2 rehberi
PUE nedir? İsim Kayıt’ın 1,4 hedefi ne anlama geliyor?
PUE (Power Usage Effectiveness), veri merkezinin toplam enerji tüketiminin BT ekipmanlarının enerji tüketimine oranıdır. Hesaplamada iki tüketim değeri de aynı tesis sınırı ve aynı dönem için alınır.
PUE = Tesisin toplam enerji tüketimi ÷ BT ekipmanlarının enerji tüketimi
Bir veri merkezinde BT ekipmanları 10.000 kWh, tesisin tamamı 14.000 kWh tüketirse PUE 1,4 olur. Aradaki 4.000 kWh, soğutma ve güç dağıtımı gibi destek sistemlerinin tüketimini ve kayıplarını yansıtır.
Kocaeli veri merkezimiz için açıkladığımız PUE hedefi 1,4’tür. Gerçekleşen bir PUE değeri değerlendirilirken ölçüm dönemi ve tesis kapsamı dikkate alınır. Karbon emisyonu için ayrıca toplam elektrik tüketimi ve elektriğin emisyon faktörü gerekir. Örneğin, PUE’si ve enerji tüketimi aynı olan iki tesis, elektrik tedariklerine bağlı olarak farklı emisyon değerlerine sahip olabilir. Yeşil veri merkezi ve PUE rehberimizi okuyun
İsim Kayıt olarak Kocaeli veri merkezimizde neler yapıyoruz?
Kocaeli Körfez’de işlettiğimiz veri merkezinde sürdürülebilirlik çalışmalarımız sunucu kullanımından soğutmaya, elektrik tedarikinden donanımın kullanım ömrüne kadar uzanıyor. Kocaeli Veri Merkezi altyapımızı inceleyin
İş yüküne göre sunucu güç yönetimi
Bulut altyapımızda işlem yükünü izliyor ve uygun işlem düğümlerinin güç durumunu talebe göre yönetiyoruz. Kapasite ihtiyacı arttığında ek düğümler devreye giriyor. Talep düştüğünde ihtiyaç duyulmayan düğümler bekleme moduna alınabiliyor. Bu yaklaşım, kullanılmayan kapasitenin enerji tüketimini azaltmayı amaçlıyor. Tasarruf miktarını değerlendirmek için iş yükü, aktif düğüm sayısı ve enerji ölçümleri aynı dönem için ele alınır.
Soğutma ve kesintisiz güç altyapısı
Sıcak ve soğuk koridor düzeniyle sunuculara ulaşan soğuk havayı cihazların çıkışındaki sıcak havadan ayırıyoruz. Bu düzen, soğutmanın ihtiyaç duyulan noktalara yönlendirilmesine yardımcı oluyor. Güç altyapımızda yüksek verimli kesintisiz güç kaynakları (UPS), tesis aydınlatmasında LED sistemler kullanıyoruz.
Yenilenebilir elektrik tedariki
Sürdürülebilir Altyapı sayfamızda güneş kaynaklı elektrik tedariki uygulamamızı ve yenilenebilir kaynakların tedarikteki payını artırma hedefimizi paylaşıyoruz. Rüzgâr kaynaklı tedarik anlaşmaları gelişim planımızda yer alıyor. Yıllık enerji tüketimi ve karbon raporu yayımlamak da hedeflerimiz arasında. Yenilenebilir elektriğin payı değerlendirilirken aynı döneme ait tüketim ve tedarik kayıtları esas alınır.
Donanımın yeniden kullanımı ve elektronik atık yönetimi
Sunucu, disk ve ağ cihazlarının bakımını yapıyor, çalışabilir bileşenleri uygun yerlerde yeniden değerlendiriyoruz. Geri dönüşüme ayrılan elektronik atıkları lisanslı firmalara teslim ediyoruz. Kullanım dışına çıkarılan veri depolama cihazlarında güvenli veri imha prosedürümüzü uyguluyoruz.
Sunucu müşterilerimiz adına fidan dikimi
Bulut ve fiziksel sunucu hizmetlerimizden yararlanan yeni müşterilerimiz adına yürüttüğümüz fidan dikimi programını çevresel sorumluluk çalışmalarımız kapsamında sürdürüyoruz. Dikimlere ilişkin paylaşımlarımızı sosyal medya kanallarımızdan duyuruyoruz. Sürdürülebilir Altyapı çalışmalarımızı inceleyin
Karbon ve Enerji Panelindeki göstergeler nasıl okunur?

Bir göstergenin anlamını adı, birimi, kapsadığı bölge ve tarih birlikte belirler. Yıllık emisyon faktörü ve saatlik şebeke göstergesi farklı zaman dilimlerini temsil edebilir. Hava sıcaklığı ise tesisin soğutma koşullarını değerlendirirken bağlam sağlar. Aşağıdaki birimler, enerji ve çevre göstergelerini okurken sık karşılaşılan örneklerdir.
| Birim | Gösterdiği bilgi |
|---|---|
| kW | Belirli bir andaki güç |
| kWh | Belirli bir sürede tüketilen enerji |
| gCO₂e/kWh | Bir kWh elektrik başına sera gazı emisyon yoğunluğu |
| kgCO₂e veya tCO₂e | Belirli bir dönem ve kapsama ait emisyon miktarı |
| ppm CO₂ | Havadaki karbondioksit konsantrasyonu |
| °C | Sıcaklık. Ölçüm noktasına göre dış ortamı veya tesis içini gösterir. |
Bir karbon değerini kullanmadan önce bunun tesis ölçümü, harici veri veya hesaplanan tahmin olup olmadığına bakın. Örneğin, gCO₂e/kWh cinsinden bir şebeke göstergesiyle tesisin elektrik kaynaklı emisyonunu tahmin etmek için aynı zaman aralığına ait tüketim bilgisi gerekir. Hesaplamanın kapsamını ve dayandığı verileri görmek için paneldeki Yöntem bölümünü inceleyebilirsiniz. İsim Kayıt Karbon ve Enerji Paneli
Müşterilerimiz için bu bilgiler neden önemli?
Bir bulut sunucu veya veri merkezi hizmeti seçerken hizmetin hangi lokasyonda çalıştığını ve altyapının nasıl işletildiğini bilmek, tedarikçi değerlendirmesini kolaylaştırır. Çevresel göstergeleri de değerlendirmeye dahil eden ekipler için üç bilgi özellikle önemlidir.
- Lokasyon ve tesis sınırı. Açıklanan veri hangi tesisi ve altyapı bileşenlerini kapsıyor?
- Ölçüm dönemi. Gösterge anlık bir değeri, aylık tüketimi veya yıllık ortalamayı mı ifade ediyor?
- Hesaplama yöntemi. Emisyon faktörü nereden geliyor ve hangi kaynaklar hesaba dahil ediliyor?
Bir VDS müşterisinin hizmetine ait emisyonu tahmin etmek için ortak altyapı tüketiminin ilgili hizmete nasıl paylaştırıldığı da açıklanmalıdır. İş yükü, ayrılan kaynaklar, ortak soğutma ve güç giderleri ile hesap dönemi bu yöntemi etkiler. Tesisin PUE hedefi, bu hesabın enerji verimliliğiyle ilgili kısmına bağlam sağlar.
Sık sorulan sorular
Veri merkezlerinin karbon ayak izini en çok ne etkiler?
Toplam elektrik tüketimi ve elektriğin emisyon yoğunluğu, elektrik kaynaklı emisyonların iki temel girdisidir. Toplam ayak izinde jeneratör yakıtı, soğutucu akışkanlar ve donanım tedariki gibi kalemlerin payı tesise ve raporlama kapsamına göre değişir.
PUE düştüğünde karbon emisyonları da düşer mi?
BT ekipmanlarının enerji tüketimi ve elektrik emisyon faktörü aynı kalırsa daha düşük PUE, toplam enerji tüketimini ve elektrik kaynaklı emisyonu azaltır. İş yükü büyüdüğünde veya elektriğin emisyon faktörü değiştiğinde toplam emisyon yeniden hesaplanır.
İsim Kayıt’ın PUE hedefi nedir?
Kocaeli Körfez veri merkezimiz için yayımladığımız PUE hedefi 1,4’tür. Bu hedef, tesisin toplam enerji tüketiminin BT ekipmanlarının tüketimine oranıyla ilgilidir. Sürdürülebilir Altyapı
Fidan dikimi veri merkezinin emisyonlarını nasıl etkiler?
Fidan dikimi programımız bir çevresel sorumluluk çalışmasıdır. Bir karbon dengeleme miktarı hesaplamak için projenin kapsamı, takip süresi, tutulan karbon ve doğrulama yöntemi ayrıca belgelenir.
Bu yazı İsim Kayıt’ın hangi veri merkezini kapsıyor?
Yazıda enerji verimliliği uygulamalarını ve PUE hedefini anlattığımız tesis, Kocaeli Körfez veri merkezimizdir. Paneldeki her göstergenin coğrafi kapsamı kendi açıklamasına göre değerlendirilir.
Kocaeli’deki çalışmalarımızı keşfedin
Enerji ve karbon göstergelerini, bu göstergelerin arkasındaki hesaplama yaklaşımını ve Kocaeli tesisimizin teknik altyapısını inceleyin.



